Leki uspokajające przy nerwicy

Dlaczego nie ma jednego leku na nerwicę

Pod słowem nerwica kryje się kilka odrębnych rozpoznań: lęk stały towarzyszący każdemu dniu, lęk napadowy z nagłymi atakami, fobia społeczna, natręctwa, reakcja na trudne wydarzenie. Postępowanie farmakologiczne przy każdym z tych obrazów wygląda inaczej, więc pytanie o najlepszy lek uspokajający przy nerwicy nie ma odpowiedzi, dopóki nie wiadomo, z którym obrazem mamy do czynienia.

Dlatego pierwsze pytanie lekarza brzmi nie "co pan bierze", tylko "jak to wygląda": czy lęk jest stały, czy napadowy, co go wyzwala, jak długo trwa napad, czy pojawia się w konkretnych sytuacjach i od ilu miesięcy trwa całość. Od tych odpowiedzi zależy nie tylko wybór substancji, ale i to, czy w ogóle sięga się po lek działający doraźnie.

Lek, który gasi objaw, i lek, który zmienia przebieg

Leczenie zaburzeń lękowych ma dwie warstwy i pacjenci notorycznie biorą jedną za drugą. Warstwa doraźna to lek, który przerywa objaw w ciągu godziny. Warstwa podstawowa to lek, który przyjmowany codziennie przez tygodnie zmniejsza ogólny poziom lęku i częstość napadów.

Problem polega na tym, że warstwa doraźna działa spektakularnie, a podstawowa niemal niezauważalnie. Pacjent, który dostał obie, po dwóch tygodniach uznaje, że pomaga mu wyłącznie ta pierwsza. Tymczasem to leczenie podstawowe decyduje o tym, jak wygląda życie za pół roku, a doraźne jest tylko pomostem na okres, zanim tamto zacznie działać.

Ten pomost ma z założenia ograniczony czas. Pisaliśmy o tym szerzej w artykule ile czasu można brać leki uspokajające.

Dlaczego lekiem bazowym bywa SSRI

Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny stosuje się w zaburzeniach lękowych nie dlatego, że pacjent ma depresję, tylko dlatego, że ta grupa leków zmniejsza także lęk. To najczęstsze nieporozumienie na wizycie: recepta na lek, który pacjent kojarzy wyłącznie z depresją, wywołuje opór i bywa niewykupiona.

Nazwy, moce i postacie pochodzą z Rejestru Produktów Leczniczych. Zestawienie nie jest zaleceniem ani sugestią wyboru konkretnego preparatu.

Warto uprzedzić o jednej rzeczy: na początku takiego leczenia lęk bywa przejściowo silniejszy, a nie słabszy. Wiedza o tym z góry ratuje terapię, bo pacjent nie odstawia leku w piątym dniu, uznając, że mu szkodzi.

Ostrzeżenie z pierwszych tygodni leczenia

Charakterystyki Produktów Leczniczych leków przeciwdepresyjnych wskazują w punkcie dotyczącym ostrzeżeń specjalnych, że w pierwszych tygodniach leczenia oraz po każdej zmianie dawki lęk, niepokój i myśli samobójcze mogą przejściowo się nasilić, najwyraźniej poniżej 25. roku życia. Właśnie dlatego początek leczenia wymaga kontaktu z lekarzem, a nie milczenia do końca opakowania, i dlatego dawki nie zmienia się samodzielnie ani nie przerywa leczenia na własną rękę.

Jeśli pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, dzwoń natychmiast: 116 123 (kryzys emocjonalny dla dorosłych), 800 70 2222 (centrum wsparcia, całodobowo i bezpłatnie), 116 111 (telefon zaufania dla dzieci i młodzieży) albo 112 w stanie bezpośredniego zagrożenia życia.

Rola leków uspokajających w tym układzie

Benzodiazepiny w zaburzeniach lękowych mają rolę pomocniczą i czasowo ograniczoną. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xanax (alprazolam) w punkcie o dawkowaniu wskazuje najmniejszą skuteczną dawkę, możliwie najkrótsze stosowanie i leczenie trwające maksymalnie od dwóch do czterech tygodni; wydłużenie wymaga ponownej oceny stanu pacjenta. Alprazolam figuruje w Rejestrze jako Xanax w tabletkach o mocach od 0,25 mg do 2 mg oraz jako Xanax SR w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, a także jako Afobam i Neurol.

Hydroksyzyna (Atarax, Hydroxyzinum Adamed, Hydroxyzinum Polfarmex, tabletki powlekane 10 mg i 25 mg oraz syrop 2 mg/ml) działa szybko i nie uzależnia, ale nie każdemu wolno ją podać. Charakterystyka Produktu Leczniczego wymienia wśród przeciwwskazań wrodzone lub nabyte wydłużenie odstępu QT oraz znane czynniki ryzyka jego wydłużenia, w tym rozpoznaną chorobę układu sercowo-naczyniowego, znaczącą bradykardię, istotne zaburzenia elektrolitowe, nagły zgon sercowy w rodzinie i jednoczesne przyjmowanie innych leków wydłużających QT. To zakaz podania, a nie zalecenie ostrożności.

Poza nią do dłuższego prowadzenia nadają się opipramol (Pramolan, Apropol, Sympramol, 50 mg) i buspiron (Spamilan, tabletki 5 mg i 10 mg). Zestawienie tych opcji wraz z ich ograniczeniami znajdziesz na stronie łagodne leki uspokajające.

Osobną pozycją jest pregabalina, w Rejestrze między innymi jako Lyrica w kapsułkach twardych o mocach od 25 mg do 300 mg oraz liczne preparaty generyczne, wszystkie z kategorią Rp. Stosuje się ją w wybranych sytuacjach, a decyzja wymaga oceny lekarza, w tym oceny ryzyka nadużywania.

Czego lek nie zrobi

Leczenie farmakologiczne obniża poziom lęku, ale nie uczy, co z nim robić. Nie zmienia sposobu myślenia o objawie, nie odbudowuje unikanych sytuacji i nie usuwa przyczyny, jeśli tą przyczyną jest przewlekłe przeciążenie albo nierozwiązany problem życiowy.

Dlatego w zaburzeniach lękowych psychoterapia nie jest dodatkiem do leków, tylko drugą nogą leczenia. U części pacjentów sama wystarcza. U części sam lek pozwala dopiero zacząć terapię, bo bez niego napięcie jest zbyt wysokie, żeby cokolwiek przepracować.

Do tego dochodzą rzeczy pozornie banalne, które w lęku mają realne znaczenie: regularny sen, ograniczenie kofeiny i energetyków, aktywność fizyczna, odstawienie alkoholu jako sposobu na wieczorne rozluźnienie. Alkohol daje ulgę na dwie godziny i pogarsza lęk następnego dnia, a przy jednoczesnym przyjmowaniu leków uspokajających jest wprost niebezpieczny.

Kiedy uznać, że leczenie nie działa

Najczęstszy powód porzucenia dobrze dobranego leku to ocena skuteczności wystawiona za wcześnie. Leczenie podstawowe ocenia się po tygodniach regularnego przyjmowania, nie po kilku dniach, i nie na podstawie jednego gorszego wieczoru. Zanim uznasz, że lek nie pomaga, sprawdź, czy w ogóle miał kiedy zadziałać.

• Zapisuj przez dwa tygodnie: nasilenie lęku w skali od 0 do 10, liczbę napadów, godziny snu.
• Notuj działania niepożądane i moment ich pojawienia się; część mija po pierwszych dniach.
• Sprawdź regularność przyjmowania; pominięte dawki są częstszą przyczyną braku efektu niż zły dobór leku.
• Zgłoś lekarzowi każdy nowy lek, także doraźny i bez recepty, bo interakcja bywa cichym sprawcą.
• Nie zmieniaj dawki ani nie przerywaj leczenia samodzielnie; nagłe odstawienie wywołuje objawy, które łatwo pomylić z nawrotem.

Z takim zestawem danych rozmowa o korekcie leczenia trwa kilka minut i opiera się na faktach, a nie na wrażeniu. Jak wygląda sama wizyta i jakie zasady obowiązują przy substancjach kontrolowanych, opisujemy na stronie konsultacja online.

Najczęstsze pytania