Ile czasu można brać leki uspokajające
Pytanie pada zwykle w drugim tygodniu, kiedy lek zaczyna działać i pojawia się myśl, żeby zostać przy nim na dłużej. Odpowiedź zależy od tego, którą grupę leków masz w opakowaniu.
Skąd bierze się granica kilku tygodni
Mózg dostosowuje się do obecności leku. Przy benzodiazepinie ta adaptacja przebiega szybko: receptory reagują słabiej, więc ta sama tabletka daje coraz mniejszy efekt. Zjawisko nazywa się tolerancją i jest pierwszym krokiem w stronę uzależnienia, bo naturalną reakcją pacjenta jest zwiększenie dawki.
Drugi mechanizm to zależność fizyczna. Po kilku tygodniach organizm traktuje obecność leku jako stan normalny, a jego brak jako zaburzenie. Stąd zespół odstawienny: lęk silniejszy niż przed leczeniem, bezsenność, drżenie, nadwrażliwość na dźwięki i światło. Właśnie dlatego zakończenie leczenia planuje się razem z jego rozpoczęciem.
Różne grupy, różne zasady
| Grupa | Co ogranicza czas | Na co uważać |
|---|---|---|
| Benzodiazepiny | Tolerancja i ryzyko uzależnienia. Leczenie krótkotrwałe, z zaplanowanym odstawianiem | Zwiększanie dawki na własną rękę, recepty z kilku źródeł |
| Hydroksyzyna | Przebieg choroby i tolerancja objawowa, bez ryzyka uzależnienia | Senność, ostrożność u osób z chorobami serca |
| Buspiron | Efekt narasta przez kilkanaście dni, ocena po tygodniach | Zbyt wczesne uznanie leku za nieskuteczny |
| Opipramol | Leczenie prowadzone tygodniami, decyzja lekarza | Senność na początku, suchość w ustach |
| Preparaty roślinne | Efekt buduje się przez dwa do czterech tygodni | Oczekiwanie natychmiastowego działania |
Co robić, gdy kilka tygodni to za mało
Powrót objawów po odstawieniu oznacza zwykle, że przyczyna została nietknięta. Benzodiazepina wycisza objaw, nie leczy zaburzenia lękowego ani depresji. Standardowym rozwiązaniem jest wtedy leczenie przyczynowe: lek przeciwdepresyjny, psychoterapia albo jedno i drugie, przy jednoczesnym wygaszaniu leku uspokajającego.
Przedłużanie terapii bywa uzasadnione medycznie, ale należy do lekarza prowadzącego, który zna całą historię leczenia. Nie jest to decyzja, którą podejmuje się przy okazji odnawiania recepty.
Nie odstawiaj sam po dłuższym leczeniu. Nagłe przerwanie po kilku miesiącach przyjmowania benzodiazepiny grozi ciężkim zespołem odstawiennym, z drgawkami włącznie. Plan zmniejszania dawki ustala lekarz.
Sygnały, że leczenie wymyka się spod kontroli
- Dawka rośnie, choć lekarz jej nie zmieniał.
- Tabletka przed każdą trudniejszą sytuacją, także wtedy, gdy wcześniej nie była potrzebna.
- Recepty od kilku różnych lekarzy albo zapas gromadzony na zapas.
- Lęk pojawia się na myśl o skończeniu opakowania.
- Alkohol dokładany do leku dla wzmocnienia efektu, mimo że charakterystyki produktów leczniczych zalecają całkowitą abstynencję w trakcie leczenia.
Kontynuacja leczenia
Jeśli leczenie już trwa i potrzebujesz kolejnej recepty, lekarz oceni dotychczasowy przebieg na podstawie wywiadu i historii w IKP. Kontynuacja od 199 zł, pierwsza konsultacja 250 zł.
Zamów konsultacjęNajczęstsze pytania
Ile tygodni można przyjmować benzodiazepiny?
Charakterystyki produktów leczniczych opisują leczenie benzodiazepiną jako krótkotrwałe, zwykle w granicach kilku tygodni razem z okresem stopniowego zmniejszania dawki. Dłuższe stosowanie jest możliwe, ale wymaga decyzji i kontroli lekarza prowadzącego, bo rośnie ryzyko tolerancji i uzależnienia.
Czy hydroksyzynę i buspiron też stosuje się krótko?
Nie w takim samym rygorze. Nie wywołują uzależnienia, więc czas leczenia zależy od przebiegu choroby, a nie od ryzyka nadużywania. Buspiron potrzebuje wręcz kilkunastu dni regularnego przyjmowania, zanim efekt stanie się zauważalny, dlatego ocenia się go po tygodniach, nie po dniach.
Co się dzieje po zbyt długim stosowaniu leku uspokajającego?
Rozwija się tolerancja, czyli ta sama dawka działa słabiej. Rośnie ryzyko uzależnienia fizycznego, a przy próbie odstawienia pojawia się zespół odstawienny z nasilonym lękiem i bezsennością. Dochodzą zaburzenia pamięci i koncentracji oraz zwiększone ryzyko upadków u osób starszych.
Jak wygląda odstawianie leku uspokajającego?
Dawkę zmniejsza się stopniowo, w tempie dobranym do długości leczenia i wielkości dawki wyjściowej. Plan ustala lekarz prowadzący. Przy leczeniu trwającym miesiące proces bywa rozłożony na kilka tygodni, a każde kolejne zmniejszenie następuje po ustabilizowaniu się objawów.
Czytaj dalej
- Klorazepat: dlaczego przy lekach długo działających zespół odstawienny bywa opóźniony.
- Leki uspokajające dla seniorów: odstawianie po latach stosowania.
- Leki uspokajające przed egzaminem: lęk sytuacyjny to osobna historia.
Źródła
- Charakterystyki Produktów Leczniczych preparatów benzodiazepin, hydroksyzyny, buspironu i opipramolu: czas leczenia, tolerancja, zasady odstawiania.
- Rejestr Produktów Leczniczych dopuszczonych do obrotu na terytorium RP, URPL.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. O czasie leczenia i sposobie odstawiania decyduje lekarz prowadzący.